Jeśli rozliczasz się według skali, pewnie nie liczysz na wyższą kwotę wolną bez reformy. Tymczasem poprawka przyjęta przez Sejm ma od 2028 r. podnosić o inflację „kwoty określone w skali podatkowej”, a literalnie mieści się w tym także kwota wolna. Przy inflacji 3 proc. 30 tys. zł urosłoby o 900 zł, a podatek spadłby o 108 zł rocznie.
Dlaczego kwota wolna, a nie tylko próg?
W mediach przeszło głównie hasło o waloryzacji progów podatkowych, czyli przede wszystkim granicy 120 tys. zł. Kiedy przeczytałem sam przepis, zauważyłem, że jest w nim mowa o czymś szerszym: o „kwotach określonych w skali podatkowej”.
A w skali nie ma wyłącznie progu. Jest tam też kwota zmniejszająca podatek, dziś 3600 zł. To właśnie ona tworzy w praktyce kwotę wolną: 3600 zł to dokładnie 12 proc. od 30 tys. zł. Jeśli więc rośnie kwota zmniejszająca podatek, rośnie też kwota wolna.
Punktem odniesienia ma być średnia roczna inflacja konsumencka z roku, który poprzedza podwyżkę. Pierwsza waloryzacja w 2028 r. uwzględniałaby więc wzrost cen z 2026 r.
Ile to daje w portfelu
Policzmy na przykładzie inflacji na poziomie 3 proc., bo taki wariant najłatwiej sobie wyobrazić.
- Kwota wolna: rośnie o 900 zł, do 30 900 zł. Podatek spada o 108 zł w skali roku. Ta zmiana dotyczy znacznie szerszej grupy osób niż przesunięcie progu, bo kwota zmniejszająca podatek działa przy zwykłych pensjach.
- Próg 120 tys. zł: rośnie do 123 600 zł. Dodatkowe 3600 zł dochodu jest wtedy opodatkowane stawką 12 proc. zamiast 24 proc., co daje 432 zł rocznie dla osób zarabiających powyżej progu.
Pojedyncza podwyżka nie zmienia domowego budżetu. Waloryzacja ma jednak działać co roku, więc kolejne podwyżki by się kumulowały. Najważniejsze jest to, że wysokość kwot w skali nie zależałaby już za każdym razem od politycznej decyzji. Ograniczyłoby to tzw. zimną progresję, czyli sytuację, w której rosnąca nominalnie pensja podnosi efektywny PIT, choć realnie wcale nie kupujesz za nią więcej.
Skąd spór o interpretację
Autor poprawki, poseł Ryszard Petru, przedstawiając ją na komisji, mówił wyłącznie o progach podatkowych. Kwoty wolnej w ogóle nie wspomniał. Część komentatorów uznała więc, że intencja była węższa.
O tym, jak przepis zostanie zastosowany, decyduje jednak jego brzmienie, a nie skrótowa wypowiedź na komisji. Przepis składa się z dwóch części. Pierwsza mówi ogólnie o kwotach ze skali podatkowej. Druga odsyła do art. 32 ust. 2 i 3, czyli do zaliczek pobieranych w ciągu roku, i dopiero tam pojawia się zawężenie do górnych granic przedziałów skali.
Pierwsza część takiego zawężenia nie ma, dlatego literalnie obejmuje również kwotę zmniejszającą podatek. Ta kwestia na pewno będzie jeszcze dokładnie analizowana, ale argument językowy jest mocny.
Czy to na pewno wejdzie w życie?
Na razie tego nie wiadomo. Komisja Finansów Publicznych odrzuciła wcześniej waloryzację ze względu na sprzeciw rządu. Do Sejmu propozycja trafiła jako wniosek mniejszości i dopiero większość na posiedzeniu plenarnym wpisała ją do ustawy.
Teraz ustawą zajmie się Senat. Stamtąd już płyną zapowiedzi przywrócenia rządowej wersji. Senatorowie wskazują, że trudno przewidzieć, ile budżet straci na corocznym podnoszeniu kwot, a resort finansów sprzeciwia się zmianie, powołując się na kondycję finansów publicznych.
Liczy się też czas. Żeby nowe przepisy zaczęły obowiązywać od początku 2027 r., cały proces, czyli ostateczne głosowanie, podpis prezydenta i publikację, trzeba zamknąć do końca listopada 2026 r. Do tego dochodzi ryzyko weta prezydenta.
